Franciscans of  Wschowa. Summary        Franziskaner in Wschowa. Zusammenfassung

(3kB)
*ZABYTKOWE WNĘTRZA KOŚCIOŁA KLASZTORNEGO*

           Do kościoła franciszkanów wchodzimy przez wybudowane wraz z krużgankami w latach 1745-47 trójarkadowe wejście. Na osi filarów arkad, na ozdobnych postumentach umieszczono po lewej stronie rzeźbę założyciela zakonu franciszkańskiego św. Franciszka z Asyżu a po prawej – św. Antoniego z Padwy z Dzieciątkiem Jezus na lewym ramieniu. W górnej części ściany znajdują się nisze, w których umieszczono kamienne rzeźby świętych: św. Jana Nepomucena, w środku św. Józefa – patrona kościoła i św. Rocha-patrona od ludzkich nieszczęść i chorób.

Wnętrze zabytkowej świątyni
           Kierując się na lewo od wejścia, wchodzimy do ciemnej kruchty. Na prawo znajduje się kaplica Krzyża św., a w głębi kruchty widzimy umieszczoną w 1949 r., w niszy figurę św. Antoniego z Padwy. Na prawo znajduje się wejście do kościoła, zamknięte ozdobną żelazną kratą z XVII w., oraz drzwiami klepkowymi ze starymi okuciami. Zatrzymujemy się na chwilę, by z perspektywy poddać się działaniu wspaniałego złoto-białego, wypełnionego ciepłym blaskiem wnętrza świątyni. (26kB)Całe niezwykle bogate, barokowo-rokokowe wyposażenie, freski na ścianach i sklepieniu, delikatny zapach kadzidła, świec i kwiatów zdają się głosić „chwałę na wysokości Bogu”. Mamy przed sobą jeden z najpiękniejszych Wielkopolsce – kościół franciszkański. Dobrze jest przyjść tu, kiedy nie ma ludzi, jest cicho, modlitewnie, kiedy piękno i bogactwo baroku, sprzyja   radosnemu wielbieniu Boga w ciszy i spokoju. Zwiedzanie rozpoczniemy od nawy głównej i będziemy się kierować ku prezbiterium. Wnętrze kościoła nakryte zostało sklepieniem kolebkowym z lunetami. Nawa główna  jest czteroprzęsłowe, o ścianach bocznych opiętych pilastrami hermowymi, które wspierają się na cokołach. Prezbiterium jest trójprzęsłowe. Ściany nawy jak również prezbiterium maja uproszczone belkowanie z wydatnym górnym gzymsem, który obiega dookoła całe wnętrze.  Łuk tęczowy oddzielający prezbiterium od nawy jest zamknięty  półkoliście z gzymsowaniem  u podstawy łuku. W ścianach umieszczono okna podzielone na dwie strefy, górną i dolną. W górnej strefie okna mają  kształt owalny. Natomiast w dolnej okna są podłużne , zamknięte półkoliście o krzyżujących się laskowaniach, które tworzą podziały ostrołukowe. Na skrzyżowaniu  owych laskowań umieszczono rzeźbione główki aniołków.

Prawa strona nawy głównej
           (26kB) Przy ścianie pod chórem muzycznym umieszczony jest konfesjonał pochodzący z XVIII w. Taki sam znajduje się po przeciwnej stronie. Uwagę naszą przyciągają epitafia i portrety trumienne. Pierwszy to portret trumienny zmarłego w 1797 r., w wieku 81 lat dziedzica Dryżyny, kasztelana poznańskiego i dobrodzieja klasztoru, Rafała Gurowskiego. Obok znajduje się jego epitafium z blaszaną tablicą inskrypcyjną, z wierszowaną inskrypcją w języku polskim. Tablica ta jest ujęta w bogate obramowanie stiukowe. Za konsolą u podstawy widzimy herb szlachecki Wczele i dwa aniołki wokół globu ziemskiego, oraz w zwieńczeniu rzeźbę personifikującą czas. Obok portret zmarłej córki Rafała Gurowskiego - Rozalii Gurowskiej. Według opinii prof. dra Stanisława Lorentza, jest to jeden z najpiękniejszych polskich portretów trumiennych. W 1974 roku był on jednym z eksponatów wielkiej wystawy sztuki polskiej w Zürychu, Rzymie i Mediolanie. Pod tym portretem znajduje się także blaszana tablica inskrypcyjna w ozdobnej metalowej ramie, a na niej wierszowana inskrypcja w języku polskim Obie tablice przez lata zaborów były żywym świadectwem dawnej przynależności Wschowy i Ziemi Wschowskiej do Rzeczpospolitej.  Pierwszym napotkanym po prawej stronie nawy jest wybudowany w 1789 r., ołtarz św. Franciszka. Ten i pozostałe ołtarze boczne są dziełem rawickiego snycerza Antoniego Szulca. W ołtarzu widzimy obraz św. Franciszka z Asyżu, wpatrzonego w trzymany w lewej ręce krucyfiks, na jego prawej dłoni widoczne są stygmaty, czyli cudownie otrzymane na Alwernii rany Męki Pańskiej. Obok stoi symbolizujący Chrystusa baranek. Przy kolumnach umieszczono rzeźby: z prawej św. Ludwika Anjou, franciszkanina i biskupa (+1297) i z lewej, doktora kościoła i kardynała, św. Bonawentury (+1274). Wyżej dostrzegamy figury czterech aniołów, trzymających w rękach atrybuty odnoszące się do św. Franciszka z Asyżu: u dołu - rozwinięty dokument z odpustem Porcjunkuli (pierwszy od lewej) oraz  makietę szczególnie umiłowanego przez św. Franciszka kościółka Matki Bożej Anielskiej - kolebki Zakonu (Porcjunkula), u góry - krzyż, mówiący Franciszkowi o miłości Boga do człowieka i trupią czaszkę - symbol przemijalności i śmierci. Na środku, wśród promieni można dostrzec ozdobny monogram "SF": święty Franciszek.  Obok przyciąga nasz wzrok pięknie i bogato zdobiona dekoracją akantowa ambona z 1712 r. Nad wejściem w barokowym obramowaniu została umieszczona gołębica - symbol Ducha św. Baldachim nad amboną wieńczy św. Paweł z otwartą księgą w jednej ręce i obnażonym mieczem w drugiej.  Kilka kroków dalej widzimy ołtarz, poświęcony patronowi kościoła św. Józefowi. Został on zbudowany w 1795 r.  Na obrazie, przedstawiającym św. Józefa z Dzieciątkiem, widoczna jest drewniana, posrebrzana sukienka. Obok dwie rzeźby aniołków, z których jeden trzyma symboliczne narzędzia ciesielskie (św. Józef był cieślą), a drugi serce. Ostatnim po prawej stronie jest ołtarz św. Antoniego. Do 1949 r., znajdował się tu ołtarz św. Anny. Przeniesienie na to miejsce ołtarza św. Antoniego było podyktowane racjami duszpasterskimi. Obraz w ołtarzu przedstawia postać św. Antoniego padewskiego klęczącego przed trzymanym na kolanach Maryi Dzieciątkiem Jezus. Gdy opuścimy ten obraz, to pod nim znajduje się drugi, przedstawiający  Świętego, trzymającego na lewej ręce Dziecię Jezus, a w prawej lilię symbol czystości. W tle przedstawione są dwa najsłynniejsze cuda: po  lewej - kazanie do ryb w Rimini (kiedy ludzie nie chcieli słuchać kazań, uczyniły to bezrozumne zwierzęta), po prawej - mulica klękająca przed Najświętszym Sakramentem: nawet zwierzę w przeciwieństwie do wątpiących ludzi zdobyło się na uczczenie Jezusa obecnego w Eucharystii. Obok stoją rzeźby najsłynniejszych świętych surowszej gałęzi franciszkanów, zwanych w Polsce przez lud Bernardynami: z krzyżem - św. Jan Kapistran (+1456) i z monogramem imienia Jezus - św. Bernardyn ze Sieny (+1444). Wyżej figury czterech aniołów trzymających w rękach różne symbole. W środku pośród promieni nakładają się na siebie litery monogramu "SA" - św. Antoni.

 (51kB)

Prezbiterium
          Opuszczamy nawę główną by przyjrzeć się prezbiterium. Główny ołtarz z 1746 r., wybudowany w stylu późnego rokoka jest wklęsły, ujęty w pary pilastrów i kolumn, pomiędzy którymi umieszczono rzeźby aniołów trzymających narzędzia "Męki Pańskiej" - włócznię i trzcinę z gąbką nasyconą octem. Wykonany w 1746 roku obraz przedstawiający Zdjęcie z krzyża, to dzieło wykonawcy polichromii kościoła br. Walentego Żebrowskiego. W zwieńczeniu ołtarza umieszczono rzeźby przedstawiające zaślubiny Józefa z Maryją. Na sarkofagowej mensie ołtarzowej - tabernakulum z dwiema rzeźbami pochylających się przed Najświętszym sakramentem aniołów. Z ołtarzem harmonizują ustawione przy bocznych ścianach prezbiterium stalle - miejsce  codziennej modlitwy dawnych pokoleń zakonników, gromadzących się tu na wspólne odmawianie brewiarza. W narożnikach umieszczono wkomponowane w całość konfesjonały. Ozdobą są girlandy kwiatów, kosze z kwiatami oraz cztery anioły podtrzymujące kartusze. Na stallach stoją rzeźby: Mojżesza z tablicami 10 przykazań i zawieszonym na wysokim palu wężem (po lewej) oraz Abrahama składającego ofiarę ze swego syna ( po prawej).  Po prawej stronie wysoko na ścianie, wisi wielkich rozmiarów obraz, pochodzący z połowy XVII wieku a przedstawiający Jezusa stojącego przed Sanhedrynem. Na ozdobnej ramie widać dwa malowidła z wyobrażeniem niezidentyfikowanej pary świętych.

Lewa strona nawy głównej
           (34kB)Zwiedzanie rozpoczynamy od ołtarza Niepokalanego Poczęcia NMP wybudowanego w 1793 r. Za odsłanianym obrazem ołtarzowym Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej, patronki zakonu franciszkańskiego, we wnęce znajduje się drugi obraz Matki Bożej Pocieszenia, umieszczony tu w 1960 roku, dzięki staraniom ówczesnego definitora o. Alojzego Jańskiego. Pierwotnie znajdował się w południowej narożnej kaplicy krużganków. Pierwsze nabożeństwo przy odsłoniętym obrazie  zostało odprawione 1 maja 1960 roku. Odtąd obraz cieszy się szczególną czcią wiernych, a nawet przez niektórych jest określany jako obraz "Matki Bożej Wschowskiej". Obok znajdują się rzeźby - prawdopodobnie Abrahama i Izajasza (lub też Joachima i Józefa, jak podają niektóre opisy), a wyżej czterej aniołowie trzymający odnoszące się do Maryi, atrybuty. Wśród promieni dostrzegamy ozdobne inicjały imienia Maryi. Na ścianie pod oknem widoczne jest kamienne epitafium Filipa Walentego Hoffmana (+1754), miejscowego proboszcza, z płasko rzeźbioną postacią klęczącego zmarłego przed krucyfiksem na tle zasłony. Następnym jest wybudowany w 1795 r., ołtarz poświęcony św. Janowi Nepomucenowi (+1393), męczennikowi z Pragi, cenionemu opiekunowi mostów i orędownikowi w czasie powodzi, kanonizowanemu w 1729 r. Stojący po jednej stronie obrazu trzyma krzyż, a drugi nawiązujący do faktu uwięzienia Świętego  łańcuch i klucze oznaczające zachowanie tajemnicy spowiedzi. Zaraz za ołtarzem, na ścianie widzimy późnorenesansowy, czarny marmurowy nagrobek fundatora kościoła, Mikołaja Tarnowieckiego (+1640). Żółta alabastrowa postać zmarłego klęczy przed krucyfiksem. Dwie kolumny dźwigają belkowanie, ponad którym znajduje się w obramowaniu kartuszowym tablica inskrypcyjna. W pobliżu jest też kamienne epitafium z obramieniem rokokowy i herbem Wczele, zamarłej w 1761 r., Jadwigi Gurowskiej. Znajdujemy się przed ołtarzem św. Anny, dawniej św. Antoniego, wybudowanym w 1789 r. W ołtarzu obraz św. Anny Samotrzeciej, przedstawiający św. Annę, trzymającą na rękach dzieci: swoją córkę Maryję i wnuka Jezusa Chrystusa. Określenie  "samotrzecia", tradycyjnie przypisuje się miejscu, Świętej Anny w historii zbawienia: sama jest trzecia po Chrystusie i Maryi. Obok obrazu rzeźby  króla Dawida (z harfa) i Aarona - z kadzidłem. Wyżej są czterej aniołowie trzymający atrybuty odnoszące się do przedstawionych na obrazie postaci. Pośród promieni widnieją inicjały "SA" - Święta Anna. na ścianie za ołtarzem widzimy epitafium Ludwiki Gurowskiej (+1770): blaszany kartusz jest ujęty w stiukowe obramienie z aniołkami i zwieńczony szkieletem ludzkim trzymającym księgę. Przy nim po bokach portret trumienny zmarłej oraz herb szlachecki Habdank. Obok znajduje się drugie marmurowe epitafium, ze stiukowym kartuszem i herbem Wczele , zmarłego dziecka - Weroniki Gurowskiej (+1783).

Ściana  zachodnia nad wejściem głównym
          Skierujmy nasze oczy na znajdujący się w tym miejscu chór organowy, nadwieszony na czterech ozdobnych konsolach, z parapetem wykreślonym linią falistą, wysunięty ku przodowi, ozdobiony rokokowymi ornamentami. Obecne organy pochodzą z 1752 r. Wykonany w 1766 r., prospekt organowy oparty jest na dwóch atlasach z umieszczoną pośrodku rzeźbą trąbiącego anioła z herbem miasta Wschowy na proporcu oraz grupą siedmiu muzykujących aniołów. Całości wyposażenia kościoła dopełniają intarsjowane ławki dla wiernych ustawione w nawie a pochodzące z 1745 roku.

(4kB)Kolekcja zdjęć zabytkowego wnętrza światyni

Freski na sklepieniu kościoła
 
| Aktualności| Położenie klasztoru | Dzieje konwentu | Dawniej w klasztorze | Architektura kościoła | Wnętrze kościoła | Barokowe freski | Kaplica św. Krzyża | Krypta grobowa | Muzeum klasztorne | Nowe obiekty | Duszpasterstwo | Postulat | Stowarzyszenia | Archiwum foto | Wspólnota konwentu | Bibliografia | Linki |
Wykonanie i obsługa:
© Krzysztof Lutowski, 2002

PRYWATNA STRONA POŚWIĘCONA WSCHOWSKIM FRANCISZKANOM